Kể từ khi ông Donald Trump đắc cử tổng thống vào tháng 11 vừa qua, các thương hiệu điện tử lớn nhất thế giới đã liên tục yêu cầu các nhà cung cấp ở châu Á tăng cường sản xuất và vận chuyển nhiều đơn hàng smartphone, laptop và server hơn đến Mỹ.
Những nỗ lực này là để nhằm tránh thuế quan dự kiến sẽ được áp dụng khi ông Trump nhậm chức. Kể từ thời điểm ông Trump nhậm chức, những nỗ lực này đã được các tập đoàn đẩy nhanh (và rõ ràng đã trở nên hỗn loạn hơn) vào tuần trước khi tổng thống Mỹ công bố một “quả bom tấn” đối với thương mại toàn cầu: Thuế quan “đối ứng” tối đa tới 50% đối với các đối tác thương mại của Mỹ trên toàn thế giới.
Chỉ trong vài ngày để ứng phó với mức thuế quan tăng đột biến này, những cái tên như Apple, Dell, Microsoft và Lenovo đã thúc giục các nhà cung cấp vận chuyển càng nhiều thiết bị cao cấp đến Mỹ càng tốt, đặc biệt là máy tính có giá bán trên 3.000 USD.
Một lãnh đạo tại một đơn vị trong chuỗi cung ứng phục vụ cho Apple, Microsoft và Google cho biết: “Chúng tôi nhận được yêu cầu từ khách hàng là sản xuất càng nhiều thiết bị điện tử tiêu dùng càng tốt và vận chuyển bằng đường hàng không càng nhiều càng tốt. Nhưng thách thức lớn nhất là chúng tôi không có đủ linh kiện và nguyên vật liệu trong kho. Chỉ có thể vận chuyển được một lượng giới hạn trước khi thuế quan mới có hiệu lực.”
Phản ứng nhanh, hoặc chấp nhận tình hình
Một quản lý của một công ty vận chuyển hàng không quốc tế mô tả đây là cuộc đua với thời gian.
“Tất cả thủ tục hải quan phải hoàn tất trước 0h ngày 8/4 theo giờ Mỹ, vì vậy chúng tôi đã nhận được các yêu cầu khẩn cấp để tăng cường vận chuyển từ châu Á,” vị giám đốc này cho biết với Nikkei Asia.
Một số tập đoàn Mỹ dường như đã quá bất ngờ, nên không chắc chắn được hành động phản ứng. Một ví dụ là HP. Ban đầu họ thông báo với các nhà cung cấp rằng họ không thể làm gì nhiều và yêu cầu họ tuân thủ kế hoạch vận chuyển ban đầu. Chưa đầy 24 giờ sau đó, họ đã đảo ngược quyết định này và thúc giục họ vận chuyển càng nhiều thiết bị càng tốt trong những ngày tới.
Các phản ứng khác bao gồm việc tìm kiếm các thị trường thay thế ít bị ảnh hưởng bởi thuế quan của Trump để làm trung tâm chuyển tiếp. “Nhiều khách hàng trước đây chọn Việt Nam thay vì Philippines đã liên hệ với chúng tôi trong vài ngày qua, yêu cầu giúp đóng gói và vận chuyển sản phẩm từ các cơ sở tại Philippines của chúng tôi, vì quốc gia này chỉ phải chịu mức thuế 17%,” một lãnh đạo công ty cung cấp kỹ thuật cho biết.
HP đang yêu cầu các nhà cung cấp tăng sản lượng lắp ráp máy tính và linh kiện ở Mexico. Đây là quốc gia hiện đang chịu mức thuế thấp hơn so với các nhà máy của họ ở Thái Lan và Trung Quốc, đồng thời cũng đang xem xét đưa một phần dây chuyền sản xuất về Hoa Kỳ. Trong khi đó, Dell đang cố gắng đàm phán với chính phủ Mỹ và đã kêu gọi các quan chức Việt Nam thương lượng với đối tác Mỹ của họ.
Những người khác dường như chấp nhận chịu thiệt hại.
Samsung, nhà sản xuất smartphone lớn nhất thế giới, đã thông báo với một số nhà cung cấp rằng họ sẽ giảm đơn đặt hàng linh kiện smartphone trong quý 2 và quý 3 năm 2025, đồng thời điều chỉnh thêm dựa trên tình hình thị trường.
Nintendo thì đang áp dụng cách tiếp cận chờ đợi và quan sát. Vào thứ 6 tuần trước, họ đã trì hoãn ngày bắt đầu đặt hàng trước tại Mỹ cho chiếc máy chơi game Switch 2, thứ được cộng đồng gamer cả thế giới chờ đợi. Họ nói rằng họ cần đánh giá tác động tiềm tàng của thuế quan và các điều kiện thị trường đang thay đổi.
Mặc dù những phản ứng này thường chỉ mang tính ngắn hạn, nhưng thuế quan và bản chất khó lường của chính sách Hoa Kỳ dưới thời Trump cũng đang thúc đẩy những thay đổi dài hạn hơn. Trước đây, các công ty phản ứng với mối đe dọa từ thuế quan bằng cách tìm kiếm các địa điểm sản xuất thay thế bên ngoài Trung Quốc. Giờ đây, nhiều người đang tìm kiếm các thị trường thay thế để bán hàng bên ngoài Hoa Kỳ.
Tập trung cho các thị trường khác
Lenovo của Trung Quốc, nhà sản xuất PC lớn nhất thế giới, đã chỉ đạo đội ngũ nhân sự cấp cao tập trung hơn vào thị trường nội địa, cùng các quốc gia thuộc Sáng kiến Vành đai và Con đường, những quốc gia duy trì quan hệ chặt chẽ với Bắc Kinh, và thị trường châu Âu nếu thuế quan nhập khẩu hàng hóa vào Mỹ vẫn tiếp diễn. Lenovo là nhà cung cấp PC lớn thứ ba tại Mỹ, với khoảng 17% thị phần, đứng sau các đối thủ cạnh tranh HP và Dell của Mỹ, theo dữ liệu của Canalys.
Acer, nhà sản xuất máy tính đứng thứ 6 thế giới, cũng thông báo với các nhà cung cấp rằng họ sẽ ưu tiên các thị trường mới nổi, khu vực Châu Á – Thái Bình Dương và châu Âu.
Trong khi đó, Asustek Computer, một ông lớn khác, hôm thứ 5 tuần trước cho biết với các nhà cung cấp rằng họ sẽ không thực hiện bất kỳ thay đổi đột ngột nào đối với chiến lược sản xuất của mình, sau nhiều năm chuyển một phần sản xuất sang Việt Nam và Thái Lan.
Asus đã chỉ đạo các nhà cung cấp ngừng vận chuyển đơn hàng tới Mỹ, vì họ đã tích lũy được lượng hàng tồn kho đáng kể ở đó. Asus từ chối bình luận về việc đình chỉ nâng sản lượng lô hàng nhập khẩu vào Mỹ, nhưng nói rằng công ty đã “chủ động thực hiện dự trữ chiến lược trong phạm vi hợp lý” để giải quyết vấn đề thuế quan, ngầm xác nhận thông tin kể trên.
Acer cho biết: “Chúng tôi sẽ làm việc chặt chẽ với khách hàng và chuỗi cung ứng của mình để thực hiện các hành động cần thiết, có tính toán và cân nhắc cả nhu cầu thị trường, tình hình cạnh tranh và danh mục sản phẩm của chúng tôi.”
Dell thì cho biết họ đang “xem xét và đánh giá tác động của thuế quan được tổng thống Mỹ công bố tuần trước.”
“Vẫn còn quá nhiều điều không chắc chắn, khiến việc đưa ra bất kỳ quyết định cụ thể nào trở nên rất khó khăn. Bất kỳ quyết định nào chúng tôi đưa ra có thể chỉ có giá trị trong 24, 48 hoặc 72 giờ trước khi cần xem xét lại và thực hiện các điều chỉnh,” một lãnh đạo tại một nhà cung cấp cho Lenovo, HP, Dell và Asus nói.
Ví dụ điển hình: Trump vào thứ 2 vừa rồi đã đe dọa áp đặt thêm thuế quan 50% đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc nếu Bắc Kinh không đảo ngược quyết định trả đũa các đề xuất thuế quan tương hỗ của ông.
“Nhưng một điều chắc chắn là: Chúng tôi đã nhận được yêu cầu từ nhiều khách hàng nói rằng họ có ý định chuyển trọng tâm trong năm nay sang các thị trường phi Hoa Kỳ, ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dương (APAC), cũng như Trung Đông và châu Âu (EMEA),” vị lãnh đạo này cho biết.
Một lãnh đạo công ty cung cấp dịch vụ cho Apple, Google và Microsoft cho biết khoảng 75% đến 80% thị trường điện tử tiêu dùng nằm ngoài Hoa Kỳ và các công ty có thể tập trung vào những thị trường đó. “Ngay cả đối với các công ty Mỹ như Apple, thị trường quê nhà không chiếm 100% thị phần của họ. Chuỗi cung ứng đã xây dựng mạng lưới ở Ấn Độ, Đông Nam Á và Mexico trong nhiều năm qua, và những nỗ lực này sẽ không vô ích. Những mạng lưới đó vẫn hữu ích cho phần còn lại của thế giới.”
Thuế tăng, nhu cầu sẽ giảm
Jack Zhang, phó giáo sư khoa chính tri Đại học Kansas bày tỏ quan điểm tương tự. Mặc dù cuộc chiến tranh thương mại Mỹ – Trung hiện là một cuộc chiến thương mại toàn cầu, nhưng điều đó không có nghĩa là chuỗi cung ứng kỹ thuật được thiết lập ở Đông Nam Á hoặc Ấn Độ sẽ trở nên nhàn rỗi. “Các dự án đầu tư lớn như vậy mất rất nhiều thời gian để đi vào hoạt động. Họ có thể làm chậm lại hoặc đẩy nhanh nó trên thị trường, nhưng tôi không nghĩ họ sẽ đảo ngược hướng đi ngay lập tức,” giáo sư Zhang nói.
“Thuế quan mới được công bố và rủi ro leo thang của các cuộc chiến tranh thương mại đang gây ra sự bất ổn lớn cho ngành thiết bị điện tử. Các công ty sẽ mất thời gian để đánh giá tác động của thuế quan, và tiềm năng của các thỏa thuận song phương có thể giảm bớt thuế quan ở một số quốc gia,” John Mitchell, chủ tịch kiêm CEO của Hiệp hội công nghiệp điện tử toàn cầu (IPC) cho biết.
Ông Mitchell nói thêm: “Trong khi đó, chúng ta sẽ thấy các công ty trì hoãn đầu tư mới và tuyển dụng mới ở Đông Nam Á, mặc dù điều tương tự có thể xảy ra ở mọi nơi khác trên thế giới. Ngành của chúng tôi không thích sự bất ổn, đặc biệt là khi đi kèm với khả năng suy thoái kinh tế ngày càng tăng.”
Tuy nhiên, một trong những tác động lớn nhất của thuế quan trong tương lai gần có thể chính là nhu cầu thị trường. Thuế tăng, giá bán máy tăng, nhu cầu thị trường ắt giảm, và điều này chắc chắn sẽ gây tổn hại cho tất cả mọi tập đoàn, dù họ ở Mỹ hay ở đâu.
Nhiều nhà sản xuất thiết bị công nghệ và PC của Mỹ, bao gồm Dell, HP và Apple, rất dễ bị ảnh hưởng bởi thị trường nội địa của họ. Các nhà phân tích lo ngại rằng thuế quan sẽ tác động đến các công ty này và các nhà cung cấp của họ mạnh mẽ hơn và đẩy giá bán lẻ của các thiết bị điện tử tiêu dùng chủ chốt lên cao. Điều này, đến lượt nó, sẽ gây áp lực lên triển vọng thị trường tổng thể.
Lấy ví dụ, Apple kiếm được khoảng 40% doanh thu ở Bắc Mỹ, theo ước tính của Bernstein Research, nhưng hơn 80% sản lượng máy iPhone cao cấp nhất của họ vẫn đến từ Trung Quốc. Việc chuyển đổi sản xuất iPhone sang Ấn Độ đang diễn ra nhưng chưa thể đáp ứng tất cả nhu cầu của người tiêu dùng. “Thuế suất đối ứng sẽ tác động đáng kể đến tất cả các trung tâm sản xuất phần cứng công nghệ lớn,” Alex Wong, một nhà phân tích của Bernstein Research gần đây cho biết.
Ivan Lam, một nhà phân tích kỹ thuật tại Counterpoint Research, cho biết việc tăng giá bán sản phẩm là điều không thể tránh khỏi. “Các cuộc đàm phán giữa các quốc gia và khu vực sẽ tiếp tục, nhưng người nhập khẩu và nhà cung cấp sẽ phải điều chỉnh đơn hàng,” Lam nói. “Điện tử tiêu dùng, bao gồm cả điện thoại thông minh và máy tính cá nhân, sẽ phải tăng giá bán lẻ để bù đắp cho thuế quan tăng.”
Thuế cao cũng không bỏ được thị trường Mỹ
Kieren Jessop, một nhà phân tích của Canalys, cho biết ngay cả khi các công ty lớn bị ảnh hưởng nhiều hơn bởi thuế quan về mặt khối lượng, họ không thể đơn giản từ bỏ thị trường Mỹ.
“Các thương hiệu không đến từ Mỹ nên tập trung vào các thị trường bên ngoài nước Mỹ” nhà phân tích này nói. “Các thương hiệu Mỹ lớn như Dell, HP và Apple đang cố gắng làm việc với chính quyền để có được một số nhượng bộ, điều mà những công ty nhỏ hơn có thể không có được.”
Canalys có khả năng hạ thấp dự báo tăng trưởng 2% khiêm tốn đã đưa ra cho lthị trường PC tại Mỹ trong năm nay, mặc dù giá tiêu dùng có thể tăng khoảng 20% đến 25%, ít hơn mức thuế quan tối đa đối với nhiều quốc gia đang được coi là trung tâm sản xuất.
Jessop cho biết: “Sẽ mất thời gian để sự thay đổi quy mô sản xuất xảy ra. Từ góc độ thị trường và phân bổ nguồn lực, trọng tâm [đối với một số công ty] sẽ là châu Âu và thị trường châu Á- Thái Bình Dương trong năm nay.”
Nhìn xa hơn lợi nhuận và thua lỗ trong những tháng hoặc quý tới, các chính sách của ông Trump có thể có tác động sâu sắc hơn đến tương lai của thương mại toàn cầu.
“Trong cuộc chiến thương mại và công nghệ leo thang giữa Mỹ và Trung Quốc, chúng ta luôn nhìn thế giới như ‘Trung Quốc đối đầu với phi Trung Quốc’. Sau thuế quan tương hỗ của Trump, chúng ta cần xem xét lại thế giới từ góc độ ‘Hoa Kỳ đối đầu với phần còn lại của thế giới’,” một nhà cung cấp linh kiện điện tử phục vụ HP, Dell và Apple nói. Người này cuối cùng kết luận rằng, “thật là một thế giới đầy chia rẽ.”
Theo tinhte.vn
